EtnoMet (Aroaren berbaroak)

2004ko azaroaren 1ean sortua. Eguraldiaren gainean mintzatzeko gunea: zer-nolako ikuspegia daukan herriak eguraldiarekiko, zein hitz erabiltzen den ahozko euskaran fenomeno atmosferiko jakinak izendatzeko. Sasoi edo egun batzuetan dagoen eguraldiaren aitzakian, iruzkinak egiteko herri-gunea.

2015/01/27

Sare eta Sare(tu)



Ehun batek gastatzen denean sare-itxura hartzen du, hots, saretu egiten da; adibidez, galtzerdi gehienei gertatzen zaie hori. Esanahi zehatz hori, behinola, nork jakin! etno-meteorologiaren eremura lerratu bide zen eta hodei eta lainoekin ere erabiltzen hasi ziren hiztunak, metafora ederra sorturik. Metaforak metafora, azken adiera hau ez dut inongo hiztegitan aurkitu; gaur egun, zorionez, zenbait hedabidetan entzun eta irakur daiteke ere adiera hori. Nik neuk Joxe Landa handiari ikasi nion mendearen hasieran erabilera hori, GARA egunkarian egiten dituen aro-iragarpen zoragarriak irakurriz; hainbat hitzez baliatzen da, ohiko hiztegiek ez dakartenak. Egundoko ekarpena egin dio Joxe Landak eguraldiaren lexikoari eta inork ere ez dio aitortu! Lerrootatik bihoazkio zorionik beroenak! Jarraian, berak idatzitako esaldi eder batzuk ekarriko ditugu, kontura gaitezen hizkeraren edertasunaz:

"Lainoak saretzen doazen heinean, goizeko freskura uxatu egingo da, eta ondorioz, epeldu." (GARA, 2003-09-11)
"Goizean sare samar egongo den arren, lainotsu eta goibel egongo da". (GARA, 2004-01-08)
"Zeru estalia baina giro ona. Hodei geruzak zerua estali samar edukiko du, baina sareak izango direnez ez dute euri arriskurik ekarriko." (GARA, 2003-11-03)
"Hodei sareak egongo dira, eta zerua lausotuko dute". (GARA, 2003-11-20)
"Goiz partean lainoak sareagoak izango dira eta arratsaldean euri mehea". (GARA, 2004-01-09)


Etiketak: , , , , , ,

2015/01/23

Ostagi



Ostagi berba Azkuek asmatu zuen "fenomeno atmosferikoa" esateko. Ez omen zuen arrakastarik izan eta guztiz ahaztu zen; izan ere, behin baino ez du berak erabiltzen Euskalerriaren Yakintzaren laugarren liburukian, ostadarraren izendapenen berri ematen duenean: Lan onen lenengo liburuan, [...] bekuski irakurleak ostagi onen [ostadarren] beste amazazpi izen. 
Nik neuk gustuko dut hitz hori, laburbilduta agertzen baitzait kontzeptu luze 
samarra: "fenomeno atmosferikoa". Beraz, aldeko argudio gehiago ditut, aurkakoak baino. Antzeko sorrera du argazki hitzak. Gaur egun ikaragarri hedatu da eta "fotografia" terminoa erabiltzen bada ere, nire iritziz, argazki sarriago irakurri eta entzuten da. Pozik nengoke ostagi termino ederra, maila jasoan, eguraldiaz idatzi edo berba egiten dugunean, erabiliko balitz, bai horixe!



Etiketak: , , , ,

2015/01/19

Astelehen urdina




Astelehen urdina  (ingelesez: Blue Monday) 2005eko publizitate-kanpaina britaniar baten arabera, urteko egunik goibel eta hitsena da. Urtarrilaren hirugarren astelehenari dagokio. Inglesez kolore urdinak tristezia- eta malenkonia-sentimenduak adierazten ditu. Esate baterako "Blues" musika motak horixe agertzen du. 
Kolore urdinak  adiera desberdinak ditu euskaraz eta inguruko hizkuntzetan. Euskaraz, jatorriz, urdina nahasi samarra da, gaztelaniaz azul edo frantsesez bleu eta zuri eta grisaren artekoa. Hori dela-eta, oraindik gordetzen dira "ileurdin" edo "ur urdin". Bizkaian, "urdina", gehienbat, "grisa" da eta azula, "urdina". Baina, kontuz! Zerua ez dago urdin. OSKARBI DAGO. Zeruak ez du kolorerik. garbitasunaren arabera erabakitzen delako haren egoera: oskarbi, ostarteak, lainotuta....
Aaa! Gogoratu Itoiz talde mitikoaren "Astelehen urdin batean".





Izar betaurrekodunak

izotzaren erreinuan

zerura oihu egiten dute
semeak bilatzen.



Izar betaurrekodunak

izotzaren erreinuan
lurrera ihes egiten dute
erribera baten bila.



Izar betaurrekodunak

begi trebez
itxasoan jartzen dira
astelehen urdin batean.



Izar betaurrekodunak

egiak alaitzen ari direnak.


Izar betaurrekodunak

gezurrak hilkutzan lurperatzen
dituztenak
eta gero ur garbia edanik etxera dijoaz
bibolina ahustera.



Izar betaurrekodunak

zeruan hegoak
lurrera kataiatuz.

Etiketak: , , , ,

2015/01/14

Munduko 6 bazter, non urtean "370" egunez euria egiten baitu





Twitterren, handik hona nenbilela, oso txio bitxiarekin egin dut topo, munduko bazterrik euritsuenen gainean diharduena; Matias Callone deritzon blogariak post eder askoa idatzi du "101 lugares increíbles" izeneko blogean. Bazterrok honako hauek dira: Waialeale mendia (Hawai), Milford Track (Zelanda Berria), Gunung Mulu (Borneo), Yakushima (Japonia), Chocó (Kolonbia) eta Cherrapunjee (India). Sartu eta gozatu! 

Etiketak: , , , ,

2014/10/30

Badator udazkena!


Gauden urtaroa izendatzeko "uda" berbari loturikoak nagusi badira ere, urriko tenperaturaren batez bestekoak udako hilabete bati ohi dagozkionak izan dira; Bizkai aldean euririk ez eta hego haizea jaun eta jabe egunero. Mendeak joan, mendeak etorri, oroimenean metatutako arotitzak ez dira bete, eta, esan daiteke, irail-urriak ezohiko-ezohikoak izan direla. Ni neu leporaino nago eta benetako udagoiena noiz etorriko begira-begira nago. Badirudi datorren igandean aroak udazken aldera egingo duela eta berriro berreskuratuko ditugula euria eta freskotasuna. Aleluia!!

2014/05/21

Ekaitz sortze ikusgarria

Bideo timelapse ikusgarria: Wright eta Newcastle artean, 

Wyoming, AEB


Etiketak: , , ,

2014/05/20

Fuangiro ona!








Horrela dago jasota Candido Izagirreren liburuan: "El vocabulario vasco de Aránzazu-Oñate y zonas colindantes". Ezaguna da Oñati aldean "joan" erabili beharrean "fuan" edo "fan" erabiltzen dutela, Euskal Herriko zenbait bazterretan bezalaxe. Ez dakit joateko giro ona dugunenz, baina eguerditik aurrera hegoak sartu eta astindu ederra eman digu. Izagirreran hiztegi zoragarria deskargatzekotan sakatu hemen eta gozatu.

Etiketak: , , , , ,

 
Contador gratis contadorplus.com -----------------------------------------------------------------